AI Act po omnibusie: systemy wysokiego ryzyka od 2 grudnia 2027 r., nie od sierpnia 2026 r.

Termin 2 sierpnia 2026 r. dla systemów AI wysokiego ryzyka z załącznika III już nie obowiązuje. Zmieniło go rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1744 z dnia 8 lipca 2026 r., tzw. Digital Omnibus on AI. To nie jest już projekt: akt opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r. i wszedł w życie 27 lipca 2026 r.

Dla banków i ubezpieczycieli to oznacza dodatkowe kilkanaście miesięcy na systemy oceny zdolności kredytowej i scoringu (pkt 5 lit. b załącznika III) oraz na ocenę ryzyka i ustalanie cen w ubezpieczeniach na życie i zdrowotnych (pkt 5 lit. c). Nie oznacza to wakacji od AI Act. Część obowiązków stosuje się od 2025 r., a krajowy organ nadzoru rynku zaczyna działać na pełnych uprawnieniach jeszcze w tym miesiącu.

Co dokładnie zmienił omnibus

Rozporządzenie 2026/1744 zastępuje m.in. pkt a i c w art. 113 akapit trzeci rozporządzenia (UE) 2024/1689 i dodaje pkt d. Zgodnie z motywem 40 przepisy rozdziału III sekcje 1 do 3 stosuje się od 2 grudnia 2027 r. do systemów z art. 6 ust. 2 i załącznika III oraz od 2 sierpnia 2028 r. do systemów z art. 6 ust. 1 i załącznika I. Komisja w komunikacie z 27 lipca 2026 r. podaje te daty wprost, jako daty stosowania przepisów.

Zmieniono też art. 111 ust. 2. Okres przejściowy dla systemów już wprowadzonych do obrotu liczy się według daty, w której pierwszy egzemplarz danego typu i modelu wprowadzono do obrotu lub oddano do użytku. Kolejne egzemplarze korzystają z okresu przejściowego, dopóki projekt nie zmieni się istotnie.

Według Komisji omnibus upraszcza obowiązek rejestracji w unijnej bazie danych systemów zwolnionych z kwalifikacji jako wysokiego ryzyka i rozszerza uproszczenia dla MŚP na małe spółki o średniej kapitalizacji. Dodaje też nowe zakazy, m.in. systemów generujących materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci, stosowane od 2 grudnia 2026 r.

AI literacy: obowiązek złagodzony, nie zniesiony

Art. 4 zastąpiono w całości. Według tekstu skonsolidowanego udostępnionego przez AI Act Service Desk dostawcy i podmioty stosujące systemy AI mają podejmować środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI personelu i innych osób obsługujących systemy w ich imieniu. Nowe brzmienie zastrzega wprost, że obowiązek nie wymaga zagwarantowania określonego poziomu kompetencji u konkretnej osoby.

Obowiązek nadal istnieje i stosuje się od 2 lutego 2025 r. Zmienił się jego ciężar: Komisja w komunikacie z 27 lipca 2026 r. pisze o uproszczeniu wymogu dla firm i większej roli Komisji oraz państw członkowskich w promowaniu kompetencji w zakresie AI. Program szkoleń, mapa ról i dowody uczestnictwa pozostają najprostszym sposobem wykazania, że środki podjęto.

Wytyczne o klasyfikacji: wciąż projekt

Komisja opublikowała 19 maja 2026 r. projekt wytycznych w sprawie klasyfikacji systemów AI wysokiego ryzyka na podstawie art. 6. Obejmuje zasady ogólne, ścieżkę załącznika I oraz ścieżkę załącznika III, z przykładami systemów, które są i nie są systemami wysokiego ryzyka. Na stronie Komisji dokument ma status projektu; wersji ostatecznej nie znaleźliśmy na dzień 18 października 2026 r.

Przesunięcie terminu daje czas na klasyfikację, a nie zwalnia z niej.

Polska ustawa obowiązuje

Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji została ogłoszona 27 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1003) i weszła w życie 11 sierpnia 2026 r. Organem nadzoru rynku i pojedynczym punktem kontaktowym jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Jednego z jej członków wskazuje KNF, a w sprawach z art. 74 ust. 6 AI Act Komisja współpracuje z KNF.

Zgodnie z art. 127 ustawy art. 8 do 18 oraz rozdziały 3 do 5, 8 i 9 wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia, czyli 28 października 2026 r. Chodzi m.in. o opinie indywidualne oraz przepisy o kontroli, postępowaniu przed organem nadzoru, układzie w sprawie nadzwyczajnego złagodzenia sankcji oraz administracyjnych karach pieniężnych.

Co zrobić w tym kwartale

• Uzupełnić inwentarz systemów AI o rolę firmy (dostawca czy podmiot stosujący), cel użycia i wstępną kwalifikację według załącznika III.
• Zakwalifikować systemy scoringu kredytowego oraz wyceny ryzyka w ubezpieczeniach na życie i zdrowotnych, korzystając z projektu wytycznych Komisji i odnotowując, że jest to projekt.
• Udokumentować środki z art. 4: kto przeszedł szkolenie, z czego, kiedy, w jakiej roli.
• Ustalić z działem prawnym ścieżkę kontaktu z KRiBSI przed 28 października 2026 r., w tym możliwość wystąpienia o opinię indywidualną.
• Zaktualizować plan roczny compliance i raport dla zarządu o nowe daty, bez rozluźniania harmonogramu prac klasyfikacyjnych.